Wat is het verschil. Tijdens vragen uurtjes op lezingen en ook op b.v. forumsites op internet blijkt telkens weer, dat er een enorm misverstand bestaat over algen en wieren. Toch is het belangrijk dat we precies weten wat er wordt bedoeld. Immers de verschijnselen en ook de bestrijding zijn heel verschillend.
De draadalg Algen worden wieren genoemd en andersom. Termen als draadalg en flap komen we regelmatig tegen. Ook in de biologie worden algen en wieren door elkaar gehaald en er zijn zelfs opvattingen dat het dezelfde planten zijn. Of dit biologisch wel of niet juist is laat ik in het midden. Ik maak een duidelijk verschil en waarom dit is zal ik hieronder duidelijk maken.
Als water in de vijver komt en de temperatuur stijgt boven 8 tot 9 graden C. en er komt licht bij, dan gaat dat kleine plantje groeien. Hoe hoger de watertemperatuur, hoe sneller deze groei. Als het kleine algje volgroeid is, na enkele dagen of weken, dan kleurt het groen in normaal water en bruin in zuur water. Omdat algen massaal in het water voorkomen, kleurt ons water groen en is daardoor ondoorzichtig. We noemen dat ook wel eens de bloei van het water.
Dat algen van nature in water voorkomen en niet van buitenaf in het water komen, is met een eenvoudige proef aan te tonen. Doe maar eens water in een glazen aquarium, dek deze af met een glasplaat, zodat er niets in kan komen en zet deze bak buiten in de zon. Na enige tijd zal het water groen kleuren. Groen water is niet schadelijk voor b.v. vissen. Omdat algen, het zijn immers planten, zuurstof produceren in het waterkunnen onze vijvervissen in leven blijven, zelfs bij hoge temperaturen.
Bestrijding van algen: Omdat we als vijverliefhebber helder water in de vijver willen, moeten we dus iets uitvinden, waardoor de algen niet kunnen groeien. Ze kunnen dan ook niet kleuren en het water zal helder blijven. Dit doen we met zuurstofplanten. Deze planten scheiden n.l. een stof af, waardoor algen niet kunnen groeien. Dit noemen we allelopathie. Ook in de gewone tuin komen we dit verschijnsel tegen. Op plaatsen waar b.v. dennennaalden liggen willen veel planten niet groeien.
Belangrijk is dat de zuurstofplanten direct na het vullen, in voldoende aantallen in het water worden gezet. Doen we dat niet, dan krijgen we te maken met het omgekeerde proces, want ook de algen scheiden een stof af waardoor zuurstofplanten niet willen groeien. 1 Mandje of 4 bosjes zuurstofplanten per 1000 liter water is voldoende. Het water in de vijver zal nu helder blijven zolang de zuurstofplanten in de vijver blijven.
Als we echter de zuurstofplanten verwijderen, stopt de productie van de remstof en zullen de algen, die immers kleurloos in het water zijn gebleven, weer gaan groeien en als ze volgroeid zijn, alsnog gaan kleuren. Als het water in de herfst weer koud wordt, zullen de algen weer kleurloos worden. Ze kunnen niet meer groeien en dus ook niet meer kleuren. Dit is de reden, waarom groene vijvers in de herfst en winter weer helder worden.
Wieren: Als het vijverwater helder is, zullen na enige tijd wieren gaan ontstaan. Wieren groeien alleen in helder water en komen altijd van buiten af. De oorzaak is stof dat in de vijver waait of grond dat er in spoelt. In grond en stof zitten de kiempjes van wier. Deze kiempjes kunnen alleen kiemen op de oppervlakte spanning van het water. Dus van de stofjes en de grond dat direct naar de bodem zakt hebben we voorlopig geen last. Stofjes die blijven drijven op de oppervlakte spanning zullen gaan kiemen, er ontstaat een klein haartje en als dat groot genoeg is zakt het naar beneden en kan dan enorm gaan groeien. Hele plakkaten kunnen ontstaan en alle andere planten kunnen worden overwoekerd. Omdat wieren ook zuurstofplanten zijn, zal het water helder blijven. Wieren komen in meer dan 300 verschillende soorten voor. De bekendste zijn: Groenwieren, darmwieren, spiraalwieren, honingraatwieren, kiezelwieren en blauwwieren. Ook Nitella (uiengras) hoort bij de wieren.
Dat wieren van buiten ontstaan kunnen we met een eenvoudige proef vaststellen. Zet een aantal aquariums buiten in de zon. Vul nr 1 met water. Vul nummer 2 met water en leg er een glasplaat op. Vul nr. 3 met water en zet hier enkele zuurstofplanten in. Vul nr. 4 met water, zet er enkele zuurstofplanten in en dek de bak af met een glasplaat. Na verloop van enkele weken zien we de volgende resultaten: Bak 1 en 2 zijn niet helder meer, het water is groen. Bak 3 en 4 hebben nog steeds helder water.
In bak 1, 2 en 4 groeien geen wieren, maar in bak 3 is het begin van wiergroei te zien. Dit is de bak met helder water waar stof van buiten af in kan komen.
Bestrijding van wieren: Wieren hoeven alleen te worden bestreden als er duidelijk te veel in komen, dus als de andere planten worden overwoekerd of als er grote matten ontstaan. Is er alleen wat aangroei aan de kant of op keien enz. dan kunnen ze in het water blijven. Het is trouwens ook heel moeilijk om deze aangroei te verwijderen. Als er duidelijk te veel komen, dan kunnen ze alleen handmatig worden verwijderd, met een netje, een stof of hark of met de hand.
Als wieren volgroeid zijn, stijgen ze naar boven en dan ontstaat de z.g.n. flap. Er komt nu een verrottingsproces op gang, er ontstaan belletjes in de wieren en het wordt een vies gezicht. Ze kunnen nu heel gemakkelijk met een netje worden verwijderd. Doen we dat niet, dan zullen ze verrotten en na enige tijd als stof naar de bodem van de vijver zakken. Ga wieren nooit chemisch bestrijden. Omdat ze gelijkwaardig aan de zuurstofplanten zijn, zullen ook de zuurstofplanten dan verdwijnen en dat is niet de bedoeling.
Functie van de wieren in de vijver: Wieren hebben wel degelijk een functie in het water. Het zijn dus zuurstofplanten, die het water zuiveren en van zuurstof voorzien. Daarnaast verspreiden wieren, vooral in het voorjaar een sterke geur en deze geur zorgt ervoor, dat waterdieren, zoals padden en kikkers het water ruiken en als het goed ruikt, naar deze vijver komen om hun dril af te zetten. De bruine kikker legt dan zijn klonten kikkerdril bij voorkeur in groepen wieren. Dat is het plaatsje in het water dat het eerst opwarmt en bovendien biedt het bescherming aan het dril tegen vijanden. Als de kikkervisjes uitkomen, vinden ze hun eerste voedsel ook in deze wieren. Wees daarom in het voorjaar voorzichtig met het wegscheppen van wieren en kijk eerst even of er ook dril in ligt.
Algen kunnen we niet met een netje uit het water halen, wieren wel.
Ik hoop, dat ik met het bovenstaande duidelijk heb gemaakt, waarom het zo belangrijk is om algen en wieren uit elkaar te houden. Het voorkomt erg veel misverstanden.
Februari 2005 Ada Hofman Koieagle alle rechten voorbehouden
