Er zijn meer dan honderd verschillende soorten NISHIKIGOI, maar bij het ZNA zijn ze globaal genomen in 14 klassen ingedeeld, afhankelijk van de kleur en de samenstelling van de schubben. ZNA Koishows worden gehouden op basis van deze 14 categorieën, we zullen in de volgende artikelen bekijken wat voor soorten koi in iedere klas worden ingedeeld en hoe we te werk moeten gaan met de beoordeling van elke variëteit.
De beoordeling van Nishikigoi Het is de schoonheid van de Nishikigoi die ons zo tot hem aantrekt en, zoals de ene zou zeggen een onweerstaanbare schoonheid, waar de andere weer niets ziet, zo heeft ieder van ons zijn eigen idee over schoonheid. Hoe dan ook, moeten wij bij het keuren op een koi-show onze eigen voorkeur uitschakelen en ons houden aan standaard normen, anders zal het onmogelijk zijn te oordelen volgens de vergelijkings- en tegen stellings methode. Om deze reden heeft het BEOORDELINGSBUREAU van het ZNA een aantal basisregels opgesteld die men moet volgen. Allerhande overlappende factoren zijn betrokken bij de beoordeling van een Nishikigoi, maar indien de algemene beoordeling wordt verdeeld in percentages, zien we dat de keurders volgende verhoudingen nemen als maatstaf :
Lichaamsconformatie of -bouw 50%
Kleur 20%
Patroon 10%
Schoonheid / Elegantie 10%
Waardigheid 10%
Deze maatstaven zijn niets anders dan een norm voor een schatting per onderdeel van het geheel en zich te sterk te houden aan deze normen kan leiden tot een verkeerde beoordeling van het geheel. De hoofdzaak is dus de koi te bekijken en er alle goede punten uithalen, en niet te zoeken naar mankementen. Geef een ruime schatting van de koi in zijn totaliteit. M.a.w, het gaat er niet om een besluit te nemen over de algemene waardebepaling door louter de som te maken van de waarden van elk onderdeel. Als wij ons teveel inlaten met onderdelen, gaat dit simpelweg eindigen in het uitpikken van de zwakke punten en het resultaat zal zijn dat enkel koi met een redelijk goede vorm en zonder grote fouten winnaars zullen zijn, terwijl veel aantrekkelijker koi met een grote algemene aantrekkingskracht zouden gepasseerd worden. Hoe dan ook, alvorens het mogelijk is een algemene schatting te kunnen geven over een koi, zoals door showkeurders, is het belangrijk een goede kennis te hebben en de begrippen te weten van hoe de verschillende delen van een koi moeten worden beoordeeld. De belangrijkste zaak is, niet zo zeer een koi te keuren, maar om te leren een koi te bekijken met de bedoeling meer te genieten van zijn schoonheid. Wij zullen de basisnomen gaan bekijken om ieder type koi te beoordelen. Denk er echter aan dat dit geen vaste regels zijn, maar een leidraad hoe de mensen tot nu toe Nishikigoi hebben bekeken. In de toekomst zullen wij nieuwe manieren moeten aanleren om een koi te bekijken.
Kohaku Nishikigoi welke een rode tekening hebben op een witte ondergrond, worden KOHAKU genoemd. Dit is de meest bekende koi van alle types en om deze reden ook de meest interessante. Er is zelfs een oud gezegde dat zegt : "De weg naar de koi-wereld begint en eindigt met een Kohaku".
SHIRO BQ: (Volledig witte achtergrond) Koi die volledig wit zijn. Deze koi worden bij de eerste zifting verwijderd.
AKA BQ: (Volledig rode ondergrond) Koi die volledig rood zijn. Zij worden bij de eerste zifting verwijderd.
AKA HAJIRO: Koi met een rood lichaam en witte borstvinnen.
KUCHIBENI: Koi met een ronde rode tekening op de lippen. (Zie afbeelding)
MARUTEN KOHAKU: Kohaku met een afzonderlijke rode vlek op het hoofd (Hoofd = HACHI).(Zie afbeelding) Marutan: dit is eenTancho Kohaku met nog een patroon op zijn lijf. Maruten: Dit is een Tancho Kohaku met nog Hi vlekken op andere plaatsen dan op de kop.
Tancho: Enkel een ronde Hi vlek op de kop. Op de rest van het lichaam mag geen Hi zitten. Deze beroemdste Kohaku valt onder een eigen soort namelijk de Tancho. Hij is vernoemd naar een Japanse vogel met een rode kop en symboliseerd de Japanse vlag. De Tancho met een echt ronde Hi vlek is uitermate zeldzaam.
MENKABURI KOHAKU: Kohaku met een rode tekening die gans het hoofd bedekt.
HANATSUKI KOHAKU: Kohaku met een rode tekening die tussen de ogen naar beneden loopt tot aan de punt van de neus.
DANMONO KOHAKU: Koi waarvan de rode tekening of een groep patronen zich langs het lichaam van de vis bevinden noemt men DANMONO. Kohaku waarvan het rode patroon uit twee delen bestaat noemt men NIDAN KOHAKU, NIDAN HI of NIDAN MOYO.
Is het patroon verdeeld in 3 delen, dan worden ze SANDAN KOHAKU, SANDAN HI of SANDAN MOYO genoemd.
Er zijn ook YONDAN (4-delige) en GODAN (5-delige) patronen.
INAZUMA: Koi met een zigzag HI-patroon op de rug, dat reikt vanaf het hoofd tot aan de staartvin.
IPPON HI: Koi met een doorlopend onafwisselend HI-patroon op de rug, lopend van het hoofd tot de staartaanzet.
DOITSU KOHAKU: Een DOITSU koi met een KOHAKU patroon.
NAPOLEON: Is een Doitsu Kohaku met rode vlekken verdeeld aan beide zijden van de flanken in een patroon dat lijkt op de hoed van Napoleon.
GOTEN ZAKURA: Koi met mooie vlekken die lijken op druiventrosjes en die symmetrisch over de rug verspreid liggen.
KIN ZAKUZA: Zijn Goten Zakura waarvan de schubranden van de rode tekening een gouden kleur hebben.
Met zijn tweekleurige tekening van rood en wit, schijnt de Kohaku scherp afgelijnd en beknot. Dit betekent ook dat niettegenstaande fouten niet kunnen verborgen worden, het een zeer moeilijke groep is om te behandelen. Er is zeker en vast geen enkele liefhebber die niet begint met een Kohaku te houden, zo groot is hun populariteit. De beoordeling van een Kohaku begint in de eerste plaats met de witte ondergrond, gevolgd door de kwaliteit van de HI (het rood) en daarna het patroon. Laat ons nu deze punten nader bekijken.
De witte ondergrond De witte ondergrond is niet alleen een belangrijke factor bij de Kohaku, maar bij alle Nishikigoi met een wit lichaam. Een ideale witte ondergrond is zuiver en sereen, met een zacht uitzicht en een fijn en gelijk weefseleffect. De waardering zakt aanzienlijk als de witte ondergrond geelachtig, grijs gevlekt of licht bruin is, of wanneer de ondergrond bezoedeld is. Het is belangrijk dat de witte ondergrond overal, vanaf de kop tot het einde van het lichaam gelijk is. Zo zal bijvoorbeeld een koi waarvan de witte ondergrond op het lichaam mooi helder is, veel minder waard zijn wanneer het hoofd bruin of geel is.
Het rood Het rood op een Kohaku moet overal dik en mooi gelijk van kleur zijn. Wanneer er in een HI-patroon schubben lichter zijn dan de anderen of wanneer zij volledig hun kleur zijn kwijt geraakt (KOKESUKI) wordt dit beschouwd als een minpunt of een fout in het patroon, wat leidt tot waardevermindering van de koi. De kleur van de HI moet zo diep mogelijk zijn, maar felle kleuren hebben de voorkeur. Er zijn twee types van HI kleuren, de ene met een purperen ondertoon en de andere met een oranje ondertoon. Rood met een purperen grondtoon is zeer dik en gaat niet gemakkelijk verbleken, maar de kleur lijkt hard en duister te zijn en geeft een eerder minderwaardige indruk. Rood met een oranje grondtoon is zeer moeilijk naar buiten te brengen en heeft de neiging gemakkelijk te verflauwen, maar wanneer het helder naar boven komt, is de kleur zuiver en zacht met een rijke ondertoon en geeft een prachtig verfijnd aanzien. Dit is de kleur die de voorkeur draagt.
Kiwa en Sashi De rand tussen de witte ondergrond en de patroondelen die naar de staart gericht zijn noemt men SASHI, en de rand richting hoofd is KIWA. Eenvoudig gezegd wil dit zeggen : de beginrand van een HI-patroon is SASHI en de eindrand van een patroon is KIWA. Het is belangrijk dat de KIWA scherp afgelijnd is. Er zijn gevallen waarbij de KIWA recht door het midden van een schub loopt, maar gewoonlijk wordt de scherpe aflijning gevormd door de rand van de schub. Dit noemt men HONZOME of MARUZOME en is een echt prachtig zicht wanneer briljant gekleurde HI van goede kwaliteit zich aan de rand in reliëf verheft over de witte ondergrond van een goede kwaliteit. Men zegt dat de perfectheid van de aflijning een hoofdfactor is, bepalend voor de aangeboren kwaliteit van de koi.
SASHI verwijst naar het deel dat een licht troebel uitzicht heeft en dat veroorzaakt wordt door de witte schubben die de beginrand van de rode schubben overlappen. Dit is een aanwijzing aangaande de dikte van de kleur en een teken van de kwaliteit. Wanneer de SASHI gelijkmatig geplaatst is over een halve of een hele schub is het effect zeer elegant, anderzijds, wanneer de SASHI ongelijkmatig geplaatst is, is het niet aangenaam om naar te kijken. Nochtans, de laatste jaren zijn er veel koi verschenen die de SASHI verworpen hebben en waarop er zelfs geen SASHI te zien is, net alsof het lichaam beplakt werd met figuren uit rood papier. We moeten afstappen van het oude idee dat een KOHAKU zonder SASHI, geen KOHAKU is. SASHI dat noch hier noch daar aanwezig is, is niet meer dan een plaag. Uit esthetisch standpunt gezien is gemis aan SASHI, waarbij de beginrand hetzelfde uitzicht heeft als de KIWA, veel aantrekkelijker om te bekijken. Het hoofd (HASHI) Het hoofd wordt in het algemeen HASHI genoemd en het is noodzakelijk HI dat er aanwezig is. Een koi met een volledig wit hoofd wordt BOZE genoemd en wordt beschouwd als zijnde van geen esthetische waarde, ongeacht hoe mooi de rode tekening op het lichaam moge zijn. Anderzijds wordt een koi met een sterk HI-patroon op het voorste gedeelte en het hoofd, maar met een groot gedeelte van het lichaam volledig wit, BONGIRI genoemd en wordt evenzeer als zijnde van geen esthetische waarde bestempeld. Het HI-patroon zou de ogen niet mogen bedekken, noch de kin en de kaken bevlekken. Dit soort van patroon noemt men MEKAZURA .. Het ideale is, een mooi patroon met de vorm van een schoenaantrekker boven op het hoofd. De voorste lijn van het HI patroon moet boven de lijn van de neusgaten liggen. Indien het verder naar achter begint, dan zou het tenminste ter hoogte van de ooglijn moeten beginnen om een kaal uitzicht te vermijden. Zelfs indien het HI-patroon nog verder begint, kan het algemeen evenwicht gehandhaafd blijven indien er een kleine vlek zoals KUCHIBENI op de lippen aanwezig is. Echte kuchibeni aanwezig bij een koi waarvan het HI-patroon tot beneden de neus loopt, is van het goede teveel.
Tegenwoordig zijn er mensen die als HI-patroon op het hoofd de vorm verkiezen van een sleutelgat i.p.v. van een schoenaantrekker, of een diagonale vlek omdat het zogezegd meer ongewoon is. Eveneens kan het geval zich voordoen dat een HI-patroon, dat zich nogal fel over de kaak bevindt, meer dynamisch toont dan het gebruikelijke mooie patroon. Zelfs in dit geval, wanneer de zones rond het oog niet zuiver zijn, zal het effect 'niet verfijnd zijn. Rood over de ogen, kin of kaken is een ontsiering, maar het is niet nodig u hierover zorgen te maken, indien de koi andere aantrekkingspunten heeft die dit zwakke punt goed maken. Wanneer de rode tekening beneden doorloopt tot aan de mond, wordt dit HANATSUKI of TSUKIDASHI genoemd, terwijl HI dat gans het hoofd bedekt MENKABURI heet. Dit geeft niet de indruk van sierlijkheid en brengt de esthetische waarde van de koi naar beneden. Dit kan echter niet, zoals bij MENKABURI, van de HANATSUKI gezegd worden indien hij buiten een nogal zware HI nog andere goede kenmerken heeft. Het zijn allemaal niet meer dan esthetische overwegingen, maar menkaburi en hanatsuki zijn sporen van overblijfselen van de koi zijn stamvader, en van dat standpunt uit gezien zijn ze voor de verbetering van de kweek niet zo wenselijk. Het was gebruikelijk dat men HI tot beneden aan het hoofd als mooi beschouwde, zeker wanneer de HI de ogen niet raakte. Het werd KIRYA-YOSHI of "mooi gezicht" genoemd en werd als zeer hoogwaardig aanzien, maar heden ten dage is er een grote neiging om het algemeen evenwicht te beoordelen en daarom is het misschien beter om mild te zijn en te kijken naar de goede punten van elke koi. Een speciale soort HI op het hoofd wordt MARUTEN genoemd, dit is wanneer er een min of meer ronde vlek op het hoofd aanwezig is, afzonderlijk van de vlekken op het lichaam. Er wordt wel verwacht dat deze mooi en zuiver is.
Het lichaam Dit is het gedeelte van de schouders tot aan de staart en geeft het brandpunt van het patroon aan. Grote dikke rode tekeningen hebben een geweldige aantrekkingskracht en charmeren de bewonderaars. De patronen moeten sterk en stabiel zijn, symmetrisch verdeeld, en moeten een beeld van evenwicht geven, maar een meetkundig te symmetrisch en eenvoudig patroon heeft te weinig diepte. Gewoonlijk zijn interessante patronen erg populair, maar ze moeten dan ook mooi zijn. Hoe groter de koi, hoe groter ook de hoeveelheid witte ondergrond de voorkeur heeft. Wanneer er op het lichaam van een grote koi een grote solide tekening is, dan is er niets mis wanneer de witte ondergrond zich uitbreidt van de staart tot aan het einde van de rugvin. Wanneer echter bij een kleinere koi de ODOME te ver naar voor is, zal er teveel witte ondergrond zijn. Heden ten dage, nu de vissen zo groot geworden zijn, is er meer vraag naar een grotere omsluiting rond het lichaam. Er is een grote tendens van mensen die eerder naar een grote omsluiting vragen dan naar het oude ideaal. De vinnen Als algemene regel mag er geen HI op de vinnen aanwezig zijn. Soms wordt een klein rood gedeelte op de borstvin, dat deel uitmaakt van een omsluitend patroon, toegestaan. Nochtans kan MOTO-HI (rood op de basis van de borstvinnen) dat zelfstandig en niet van een omsluitend patroon afhankelijk is, een lelijk uitzicht hebben, afhankelijk van de grootte en zal afgewezen worden. Groter nog is de afkering van bleekrode vlekken, gelijkaardig aan NIBAN-HI aanwezig op de vinnen. Dit soort rood is zeker afzichtelijk wanneer het verschijnt op de borstvinnen of op de staartvin en het is misschien beter dat je koi met dergelijke tekens vermijdt. Een koi die SUMI (zwart) op de borstvinnen heeft zoals MOTOGURI (zwarte aanzet op de borstvinnen) wordt gediskwalificeerd bij Kohaku en heeft geen waarde
Een ODOME die eindigt in de staart is ongewenst wegens het gemis aan elegantie.
IBAN-HI (tweedegraads rood) is bleker van kleur en minder helder dan het rood dat de HI-patronen vormt en is gewoonlijk niet groot genoeg om voor een HI-patroon te zorgen. Afgezien van het feit dat de koi het heeft meegekregen van bij zijn geboorte, kan het NIBAN-HI te voorschijn komen als de koi groter wordt en men denkt dat het een aanwijzing is van een zwakke kwaliteit. Noch TOBI-HI, noch NIBAN-HI zijn wenselijke trekken en de liefhebber moet er voor uitkijken. Teri, Tsuya en voltooing Een Nishikigoi die blaakt van gezondheid heeft een heldere glanzend huid. Een gezonde koi heeft een heldere en jeugdige uitstraling die we uitdrukken met de woorden: TERI (schijn) of TSUYA (glans). De kleuren van een ongezonde koi van dezelfde kwaliteit van het HI-patroon, zullen saai en onglanzend, dus dof aantonen. Dit komt door dat het slijm dat gevormd wordt in de slijmcellen van de huid zich gaat verspreiden over het oppervlak van de koi, ter bescherming van ziektekiemen en parasieten. Tegelijkertijd maakt dit het lichaamsoppervlak meer doorzichtig en weerkaatst het licht, zodoende verhoogt de kleur op de huid van een gezonde koi. Hieruit volgt dat, wanneer een koi buiten conditie of ziek is, de slijmaanmaak wordt verstoord en de kleuren verflauwen of dof worden.
De grootste hulp voor schoonheid is gezondheid. De ware sleutel om de schoonheid van Nishikigoi te laten uitstralen ligt bij het zo goed mogelijk laten opgroeien van uw kwaliteitskoi. Laat ons tenslotte praten over de voltooing. Wij vermeldde al eerder dat de kleur HI op zijn mooist en elegantst is wanneer de oranje ondertoon volledig naar boven komt. Gelijkaardig vertoont de witte ondergrond zich het best wanneer de kwaliteit die de koi bezit volledig te voorschijn komt. Wanneer de koi al zijn kwaliteiten optimaal ten toon spreidt, spreken wij van een koi die voltooid is. Dit is de beste tijd om hem in te schrijven voor de show, want dan bezit hij waarde. Wanneer juryleden spreken over : "Dit is de meest attractieve TATEGOI", hebben zij het over een koi die nog niet volledig is. De voltooing van een koi wordt grotendeels beïnvloed door de wijze waarop hij goed wordt verzorgd.
Door :Honorary Chairman : Dr. Takeo Kuroki Chief of the Appreciation Bureau: Mr. Reinosuke Nogami Vertaling : Vanreusel Louis (Met toestemming van Mr . Tetsuo Sakuta Nichirin - Chief Editor) Verwerking en eindredactie :Buedts Eric, vijvers & koi
De kleur van de HI moet zo diep mogelijk zijn, maar felle kleuren hebben de voorkeur. Er zijn twee types van HI kleuren, de ene met een purperen ondertoon en de andere met een oranje ondertoon.
Het hoofd (HASHI)
Wanneer de rode tekening beneden doorloopt tot aan de mond, wordt dit HANATSUKI of TSUKIDASHI genoemd, terwijl HI dat gans het hoofd bedekt MENKABURI heet. Dit geeft niet de indruk van sierlijkheid en brengt de esthetische waarde van de koi naar beneden. Dit kan echter niet, zoals bij MENKABURI, van de HANATSUKI gezegd worden indien hij buiten een nogal zware HI nog andere goede kenmerken heeft. 
De vinnen
Bij grote vissen moet het HI patroon zich verspreiden over het ganse lichaam en zich naar beneden om het lichaam hullen. 
HI dat zich dwars over de rug verspreidt wordt KURAGAKE genoemd, beginnend met het eerste KURA (zadel), het tweede KURA en derde KURA voor een MITSU KURA KOHAKU (KOHAKU met 3 zadels).
Teri, Tsuya en voltooing