Auteur : Eric Buedts
Bron : Vijvers & Koi
Koieagle is niet aansprakelijk voor behandelingen.

Wormstaar of Diplotomum
Beschrijving van deze visziekte, ziektebeeld & diagnose

Inleiding
Wormstaar (of Cataracta parasitica) is een ziekte die verwekt wordt door Diplotomum volvens en wordt overgebracht door slakken. Een andere bekende zuigworm is Diplostomum spathaceum.

(Lees ook “De zoologische systematiek en naamgeving” om “Indeling en classificatie” beter te begrijpen.)

Indeling en classificatie

Stam: Platworm (Plathelminthes)

Klasse: Trematoda of zuigwormen

Onderklasse: Digena

Diplostomum spathaceum
Ziekteverschijnsel en diagnose
De lens van de aangetaste vissen vertroebelt. In de lens zien we streepjes, in tegenstelling tot de grijze staar bij mensen (oogziekte waarbij door vertroebeling van de lens, het gezichtsvermogen vermindert; grauwe of grijze staar bij ouderdom; groene staar glaucoma; zwarte staar volkomen blindheid), waar het oog egaal grijs is. De 0,5 mm lange streepjes zijn de larven van de zuigwormen, die het oog parasiteren en dit verwoesten. Niet alleen wordt de lens witachtig, maar zwelt ook op door de vorming van een waterige vloeistof die in het oog wordt opgehoopt. Door deze vochtophoping verhoogt natuurlijk de druk tegen het hoornvlies waardoor het naar buiten uitpuilt. Enkel dit deel puilt uit, in tegenstelling met uitpuilende ogen (exophthalmus), en wordt soms aangeduid als keratokonos. Als de druk te groot wordt barst het hoornvlies open en de inhoud komt in het water, wat weer een gevaar voor bacteriële infecties zal zijn. Dit kan leiden tot de dood.
Meestal worden beide ogen aangetast. Als de vis blind is, gaat hij uiteindelijk toch dood. De parasiet zelf kan, op sommige uitzonderingen na, nog een tiental dagen in de dode vis overleven voor hij zijn dode gastheer verlaat om een andere gastheer te besmetten. Een van wormstaar verdachte dode vis moet dus onmiddellijk verwijderd worden.

De cyclus
De volwassen wormen leven in watervogels. De eieren die 0,1 bij 0,06 mm groot zijn, komen met de ontlasting in het water. Na een drietal weken komen de eieren uit een miracidia (een met trilhaar beklede larve), het miracidium, vrij. Miracidia moeten binnen een paar dagen een gastheer hebben gevonden, een slak of een mosselachtige. Van deze eerste tussengastheer wordt de huid doorboord en middendarmklier opgezocht. Bij een aantal families moeten de eieren door de slak via de mond worden opgenomen.) Hier veranderen de larven in sporocysten zonder trilharen. In de volgende twee maanden gaan ze zich in drie generaties ongeslachtelijk vermeerderen. In het volgende stadium wordt de typische gevorkte staart gevormd waarvan de worm een grote gekregen geeft van 270 a 90 µm.
De parasiet kan slechts korte tijd zonder gastheer. Contact met een vis is dus noodzakelijk. Het binnendringen van de vis gebeurt via de huid of de kieuwen. De gevorkte staart wordt afgeworpen voor het binnendringen. De ooginfectie gebeurt dus van binnen uit. Bij temperaturen van 15°C duurt het zes weken voor deze cercariën veranderen in het volgend stadium, nl. witte, halve millimeter lange, streepjes in het oog, die met het blote oog waar te nemen zijn.

Oorzaak
Te veel slakken en veel bezoeken van vogels kunnen dit veroorzaken. Als men de slakken beperkt houd is de kans kleiner op besmeting.

Onderzoek
Bij lagere temperaturen (onder de 10°C) worden geen vissen geïnfecteerd : de parasiet wacht af.
Wormstaar mag niet verward worden met een mechanische beschadiging van het oog, waarvan het meestal maar aan één oog te merken is.
Infectie van vis op vis is niet mogelijk en kan enkel gebeuren door uit open water afkomstige, geïnfecteerde poelslakken.

Behandeling & controle

Kaliumantimonyltartraat

Sulfapreparaten (Percoccid)

In een verder gevorderd stadium kan een behandeling met de bovenvermelde middelen het oog niet meer redden. Indien de vis groot genoeg is, kan onder verdoving, het hoornvlies voorzichtig doorgeprikt worden met een uitgegloeide naald. De wonde wordt ontsmet en nadien met een ontsmettende zalf bedekt. De vis wordt in een bad met een bacteriedodend middel gehouden tot de wonde volledig genezen is.
Indien beide ogen van de vis aangetast zijn is het best de vis te doden. Een blinde vis heeft geen kansen op overleven, want hij zal langzaam verhongeren omdat hij moeilijk voedsel vindt.
Grijze staar of Cataracta traumatica is gekenmerkt door een witachtige en ondoorzichtige waas op de ooglens van de vis. Een behandeling in een bad met een antibioticum helpt indien de infectie nog niet te ver gevorderd is.

Dit is een artikel van derden
Koieagle alle rechten voorbehouden