Ada Hofman gaat met u op zoek naar een oplossing. Deze kreet wordt door sommige vijverbezitters uit pure wanhoop geslaakt als de vijver veranderd is in een groene of bruine soep. Ze willen graag helder water, zodat het leven onder water te zien is en ze volop kunnen genieten. Wat is er misgegaan, dat moet eerst worden ontdekt, daarna kunnen maatregelen worden getroffen. Over de oorzaken van het troebel worden van het vijverwater gaat dit artikel. Met nadruk wijs ik er weer op, dat alles dat hieronder volgt, gebaseerd is op de natuurlijke of plantenvijver en niet op de vissen of koi-vijver. Ik zal proberen alles op een zeer eenvoudige manier uit te leggen, zodat het ook voor een leek begrijpelijk is.
ALGEN: In iedere druppel water zitten algen. Dit zijn microscopisch kleine zweefplantjes, ze zijn kleurloos en daarom is het water dat b.v. uit de kraan komt helder. Ze zitten er wel in, maar ze zijn niet te zien.
Als er water in de vijver wordt gedaan en de temperatuur stijgt boven 8 tot 9 graden en er komt licht bij (de groeiomstandigheden voor de planten dus), dan gaan deze algen groeien, ze zijn nog steeds kleurloos en het water is helder. Dat groeiproces duurt in relatief koud water langer dan in warmer water. Als de algen volgroeid zijn, kleuren ze in normaal water groen en in zuur water bruin. Het vijverwater is dan troebel en ondoorzichtbaar. Dit wordt ook wel de bloei van het water genoemd.
Dat willen we niet, dus we moeten iets vinden, waardoor algen niet kunnen groeien, want dan kunnen ze ook niet kleuren.
ZUURSTOFPLANTEN De oplossing is het toepassen van zuurstofplanten, daarmee bedoelen we de ondergedoken, meestal zachtbladige waterplanten.
Deze zuurstofplanten hebben drie hoofdfuncties:
Via het assimilatieproces produceren ze zuurstof in het water, dit kunnen we zien aan de zuurstofbelletjes die omhoog stijgen vanaf de planten.
De planten nemen voedingsstoffen op uit het water, daar leven en groeien ze van.
Zuurstofplanten produceren een stof waardoor algen niet kunnen groeien. Dit heet allelopathie, maar ik noem het liever een remstof.
Dit laatste punt is belangrijk voor het helder houden van het water, als de algen niet kunnen groeien, kunnen ze ook niet kleuren en zal het water in de vijver helder blijven.
HET OMGEKEERDE Zuurstofplanten dienen direct, maar in ieder geval binnen 24 uren na het vullen van de vijver in het water te worden gezet, anders krijgen we een omgekeerd proces. Algen hebben namelijk dezelfde hoofdfuncties als de zuurstofplanten. Ze produceren dus ook een remstof, waardoor de zuurstofplanten niet willen groeien. Zetten we te laat of te weinig goede zuurstofplanten in de vijver, dan zal de remstof van de algen er meestal voor zorgen dat de zuurstofplanten niet willen groeien.
HOEVEEL ZUURSTOFPLANTEN? Per 1000 liter water dient 1 mandje met zuurstofplanten in het water te worden gezet. Een mandje bestaat uit 4 tot 5 bosjes. Het mandje dient gevuld te worden met goede vijveraarde, waar geen hoogveen in zit, dit geeft zuur af aan het water en de meeste zuurstofplanten kunnen daar niet tegen. Vijveraarde met voornamelijk laagveen is het meest geschikt. De meeste zuurstofplanten dienen in een mandje te worden gepoot, ze komen dan beter terug en het is niet zo rommelig. Alleen hoornblad mag los in het water. Met de plaatsing van de zuurstofplanten moeten we op het diepste punt (Maximaal 1 meter, maar liever nog 80 cm.) beginnen. Ze zuiveren omhoog.
GLANZEND FONTEINKRUID De belangrijkste zuurstofplant is het glanzend fonteinkruid (Potamogeton lucens). Mijn advies is om 75% van de benodigde planten te laten bestaan uit deze soort. Koop altijd planten waar wortels aanzitten, anders komen ze volgend voorjaar moeilijk terug. Het lijkt mij logisch, dat er geen loodje aan mag zitten, dit is giftig in het water.
De rest kunt U aanvullen met waterpest, aarvederkruid, andere fonteinkruiden, waterranonkel, waterviolier of hoornblad. In ieder geval dus 1 mandje per 1000 liter water, anders heeft het geen zin. Bespaar nooit op de zuurstofplanten, zij zorgen voor gezond en helder water. Wel dient U in Uw begroting voor de vijver rekening te houden met de kosten, die zijn ongeveer € 11.50 per mand.
HET VIJVERWATER IS AL GROEN, WAT NU? Als het water al groen is, heeft U de wedstrijd verloren. Allereerst dient de oorzaak te worden opgespoord, zodat niet dezelfde fout wordt gemaakt. Heeft U zich gehouden aan de bovenstaande richtlijnen? Meestal is dit niet het geval. Het beste is om de vijver helemaal leeg te maken, dus alle water, maar ook alle blubber er uit. Denk erom, dat dit alleen zin heeft in de periode dat de zuurstofplanten verkrijgbaar zijn. Meestal is dit tussen half april en begin augustus. Buiten deze periode kunt U niet voldoen aan de regel dat zuurstofplanten binnen 24 uren na het vullen in het water moeten. De vijver leeghalen heeft dan geen enkele zin, wacht dan maar liever tot de genoemde periode. De vijver leegmaken betekent helemaal leeghalen, tot de laatste liter water. Maak de bodem met een dweil goed droog. Als er 1 liter water achterblijft, kunt U dit schoonmaken net zo goed niet doen, U ent het nieuwe water dan weer met het oude groene en voor U het weet wordt de vijver weer troebel.
VIJVER WEER VULLEN Vul de vijver bij voorkeur met leidingwater, dit is altijd goed. Bovendien weet U precies waar U mee begint. Kijk even op de watermeter, dan weet U precies hoeveel water er in gaat. (belangrijk voor het bepalen van de hoeveelheid zuurstofplanten). Verder doen we niets op de bodem, dus geen substraat of vijveraarde. Ook hoeven geen middeltjes te worden toegepast om het water zogenaamd te verbeteren. Zet alle planten bij voorkeur in manden in de vijver. Op de bodem ontstaat vanzelf een laagje stof en daar moet U zuinig op zijn. Hierin ontwikkelt zich het bacterieleven. Omdat leidingwater geen micro organisme voor de vijver bevat, kunt U een enting toevoegen. Een enting is een zak water uit een andere gezonde en heldere vijver.
ANDERE PLANTEN De overige planten, zoals de waterlelies en de moerasplanten, mogen direct, maar ook later worden geplaatst. Ze hebben geen directe functie wat betreft het helder houden van het water. Zet ook deze planten bij voorkeur in manden in het water.
WIEREN Als het water in de vijver helder is, ontstaan wieren, ook wel draadalgen of flap genoemd. Ik noem het wieren omdat ik een strakke scheiding aanbreng tussen algen (die dus groen water veroorzaken) en wieren. Wieren groeien alleen in helder water. Ze ontstaan altijd van buiten af, doordat stof en/of grond in de vijver komt. Hierin zitten de kiempjes van wier. Alleen op de oppervlakte spanning van het water kunnen ze kiemen. Kijk maar eens iets tegen de zon in, U ziet dan stofjes drijven op het water en daartussen zijn kleine haartjes zichtbaar. Deze haartjes groeien en als ze groot genoeg zijn zakken ze door de oppervlakte spanning naar beneden op planten, stenen of op de bodem. Daar gaan ze groeien en dit kan tot gevolg hebben, dat er hele plakkaten ontstaan. Als het teveel wordt en ze de andere planten gaan overwoekeren, kunt U het teveel gaan verwijderen. Dit kan alleen handmatig met b.v. een netje, een w.c.borstel, een stokje of met de hand. Als er iets aan de kant vastgegroeid zit laat U het gewoon zitten, het is niet schadelijk voor Uw vijver.
Wieren zijn ook zuurstofplanten, we vinden ze alleen niet mooi. Deze wieren hebben ook een functie in de vijver, denk maar aan de bruine kikkers, die in het vroege voorjaar hun dril leggen in de plakkaten met wieren. Dit is het warmste plaatsje van de vijver, het biedt bescherming tegen vijanden en de jonge diertjes halen er ook hun eerste voedsel uit.
De bekendste wieren zijn de groenwieren, daarnaast kennen we ook de darmwieren en de kiezelwieren, ook nitella (kranswier) valt onder de wieren. Voor blauwwieren hoeft U in een goed beplantte vijver nooit bang te zijn.
EINDCONCLUSIE Zuurstofplanten zijn van levensbelang in de vijver. Ze zorgen voor voldoende zuurstof, ook bij langdurig warm weer. Ze houden het water helder en gezond. Het zal vanzelfsprekend zijn, dat U niets moet doen waardoor de zuurstofplanten weer verdwijnen. Zuurstofplanten kunnen niet tegen verzuring en als U vissen in de vijver doet die planten eten of in de bodem woelen, zullen de planten ook verdwijnen.
In dit artikel kan ik natuurlijk niet volledig zijn. De belangrijkste zaken voor helder water zullen nu wel duidelijk zijn. In mijn boek “Het Ada Hofman Vijverboek†staat alles wat belangrijk is voor een gezonde en heldere vijver. Een aanrader dus. Het boek is verkrijgbaar bij de goede boekhandel. De vijvertuin van Ada Hofman is geopend van 1 april tot 1 november, dinsdag t.m. zondag van 10 tot 17 uur. Er geldt een minimum leeftijd van 12 jaar.
Ada Hofman laat hier in de praktijk zien, dat haar zienswijze voor helder water werkt.
