Zuiver water bevat 0,1 mg Po43> /1, terwijl water uit moerassige gebieden tot 1 mg Po43- A kan bevatten. Hoge concentraties aan fosfaten wijzen op vervuiling, meestal van huishoudelijke (wasmiddelen) en industriële oorsprong of uitspoeling van bemeste gronden. Fosfaat is de vorm waarin fosfor het meest in de natuur voor komt. Fosfaat is samen met stikstof het belangrijkste bestanddeel van kunstmest. Wanneer er te veel van beide in het water terecht komt, leidt dit tot hypoxie. Vaak zijn de effecten pas op zee, in de kustwateren, te bemerken omdat daar een geringere stroom is dan in de rivieren.
Fosfor is een scheikundig element met symbool P en atoomnummer 15. Het is een niet-metaal dat in verschillende kleuren kan voorkomen waarvan rood en wit het bekendst zijn.
Stikstof is een scheikundig element met symbool N (Latijn Nitrogenium van Grieks nitron van Egyptisch ntr God) en atoomnummer 7. Stikstof is een niet-metaal uit de stikstofgroep een reukloos en kleurloos gas dat 78% van de atmosfeer van de aarde uitmaakt. Het gas bestaat uit twee-atomige moleculen N2 met een drievoudige binding, die het molecuul een grote stabiliteit verleent. Het is daarom relatief inert maar kan via het Haber proces tot ammoniak NH3 en via het Ostwald proces tot salpeterzuur HNO3 gebonden worden. Stikstofbinding kan door elektrische ontlading (bliksem) of door micro-organismen geschieden en is van belang voor de vruchtbaarheid van landbouwgronden.
Natuurlijke hypoxie Water dat uit rivieren in zee stroomt, is lichter dan het zoute water. Als dat water zich onvoldoende vermengt met het zoutere water, dan vindt er ook weinig zuurstofuitwisseling plaats met het zoutere water. Dit kan, zeker bij grote toestroom van zoet water, tot hypoxie leiden.
Vervuiling Hypoxie wordt veroorzaakt door het afsterven van grote hoeveelheden alg, die gevoed door stikstof en fosfaat, enorm kunnen groeien. Wanneer het water in de zomer warmer wordt waardoor het water minder zuurstof kan bevatten, sterft het af en zakt naar de bodem. Hierdoor ontstaat anaerobe rotting. Wanneer in de herfst de temperatuur opnieuw zakt, herstelt de situatie enigszins. De afgestorven algen veroorzaken een zwarte verkleuring die vaak nog jaren later gezien wordt.
Hypoxie komt met name voor in ondiepe of afgesloten gebieden zoals de Waddenzee en de Golf van Mexico. Deze wateren zijn essentieel voor de visstand omdat de vis hier veelal zijn kuit afzet.
Vervolg Fosfaat Naast stikstofverbindingen ontstaan tijdens de afbraak van afvalstoffen ook grote hoeveelheden fosforverbindingen. Evenals nitraat is het fosfaat een mede verantwoordelijke van het ontstaan van draadalgen. Dit leidt tot een buitensporige groei van algen (algenbloei), met als gevolgen: sterke schommelingen in het zuurstofgehalte van het water, vissterfte en het optreden van rottingsprocessen. In de vijver of in het aquarium kan het fosfaat zich aan calcium- en magnesiumzouten binden. Deze zwaar oplosbare zouten slaan neer als deel van het slib op de bodem. Pas als men het opgelost fosfaat door waterverversing, verwijdert, lossen deze zouten gedeeltelijk opnieuw op en het fosfaatgehalte loopt opnieuw op. Een deel van het opgeloste fosfaat kan met zichzelf reageren en vormt zogenoemde polifosfaten. Deze zijn door de gebruikelijke testen, welke door middel van een kleurvergelijking werken, niet aantoonbaar. Hier vinden wij dan ook de oorzaak dat fosfaatverwijderende filtermaterialen kortstondig goede resultaten opleveren, maar het fosfaatgehalte binnen enkele dagen opnieuw oploopt, omdat de polifosfaten en de calcium- en magnesiumfosfaten opnieuw meetbaar fosfaat produceren. Hoe kan men het fosfaat verwijderen?
Naast de bovengenoemde filtermaterialen kunnen planten het fosfaat opnemen. Ideale fosfaatverwijderraars zijn dan ook moerasplanten in de vijver. Door waterverversing kan het fosfaat in het aquarium geminimaliseerd worden. Een voldoende hoge GH-Waarde bindt het fosfaat, zodat het als slib door middel van een filter uitgefiltreerd kan worden.
